이 부분에서 루터는 로마서 1장 19-32절과 고린도전서 1장 23절을 통해, 인간 중 가장 탁월하다고 여겨지는 헬라인의 철학과 지혜조차도 하나님 앞에서는 어리석음과 우상숭배로 귀결되었음을 논증합니다. 만일 인간의 이성과 자유의지에 선을 행할 고유한 능력이 있었다면 최고의 지성인들이 하나님의 의를 거부하지 않았을 것이나, 오히려 그들은 복음을 ‘어리석은 것’으로 치부하고 대적했습니다. 따라서 은혜 밖의 자유의지는 선을 향한 능력이 아니라 하나님에 대한 원수 됨일 뿐입니다.
WA 18, 758페이지 번역
1. 라틴어 본문 (Latin Text with Line Numbers)
[1] revelata. Obsecro, qui Iudaeos iustitia, lege Dei et vi liberi arbitrii pollentes [2] sine discrimine vacuos et egentes praedicat virtute Dei, qua salvi sint ab [3] ira revelata, et necessariam eam virtutem illis facit, an non sub ira eos [4] esse censet? Quos iam dabis homines non obnoxios irae Dei, quando [5] summos homines mundi, puta Iudaeos et Graecos, tales esse credere cogeris? [6] Deinde quos inter ipsos Iudaeos et Graecos excipies, quando Paulus sine [7] ullo discrimine, omnes uno verbo complexos, omnes eidem sententiae subiicit? [8] An putandum est, in istis duabus praestantissimis nationibus non fuisse [9] homines, qui ad honesta niterentur? an non conati sunt ulli pro viribus [10] liberi arbitrii? Sed nihil hoc Paulus moratur, omnes sub iram mittit, omnes [11] impios et iniustos praedicat. Ita et reliquos Apostolos nonne simili sermone [12] et omnes gentes alias, quemlibet in sorte sua, sub iram hanc coniecisse [13] credendum est?
[14] Fortiter itaque stat et urget hic locus Pauli, liberum arbitrium seu [15] praestantissimum in hominibus, quamvis praestantissimis, lege, iustitia, [16] sapienta et omnibus virtutibus praeditis, esse impium, iniustum et ira Dei [17] dignum. Alioqui disputatio Pauli nihil valet. Si autem valet, nullum [18] relinquit medium partitio sua, qua credentibus Euangelio salutem, caeteris [19] omnibus iram distribuit, Credentes iustos, non credentes facit impios, [20] iniustos et irae subiectos. Tantum enim vult dicere. Iustitia Dei revelatur [21] in Euangelio, quod sit ex fide. Ergo omnes homines sunt impii et iniusti. [22] Stultus esset enim Deus, qui hominibus iustitiam revelaret, quam iam vel [23] nossent vel cuius semina haberent. Cum autem stultus non sit, et tamen [24] revelat illis iustitiam salutis, manifestum est, liberum arbitrium etiam in [25] summis hominibus non solum non habere vel posse aliquid, sed ne nosse [26] quidem, quid sit iustum coram Deo, nisi forte iustitia Dei non revelatur [27] summis illis hominibus, sed solum infimis, contra quam Paulus gloriatur, [28] quod sit debitor Iudaeis et Graecis, sapientibus et insipientibus, barbaris et [29] Graecis. Quare Paulus hoc loco prorsus omnes homines una massa comprehendens [30] concludit, omnes esse impios, iniustos et ignaros iustitiae et fidei, [31] tantum abest, ut aliquid boni velle aut facere possint. Et haec conclusio [32] firma est ex eo, quod Deus illis ut ignaris et in tenebris sedentibus revelat [33] iustitiam salutis, ergo per sese ignorant. Ignorantes autem iustitiam salutis [34] certe sub ira et damnatione sunt nec inde sese propter ignorantiam evolvere [35] possunt aut conari, ut evolvantur. Quid enim coneris, si nescieris, quid, [36] qua, quo aut quatenus conandum sit?
[37] Consentit cum hac conclusione res ipsa et experientia. Nam ostende [38] mihi in universo genere mortalium unum, sit ille omnium sanctissimus et [39] iustissimus, cui unquam in mentem venerit, hanc esse viam ad iustitiam et [40] ad salutem, scilicet credere in eum, qui sit simul Deus et homo, pro peccatis
2. 한국어 번역 (Korean Translation with Line Numbers)
[1] 계시된 진노로부터 구원받기 위해 필요하다는 것입니다. 묻건대, 의와 하나님의 율법과 자유의지의 힘으로 유력한 유대인들을 [2] 차별 없이, 계시된 진노로부터 구원받게 하는 하나님의 능력이 결여되어 있고 그것을 필요로 한다고 선포하며 [3] 그 능력을 그들에게 필수적인 것으로 규정하는 자가, 어찌 그들을 진노 아래 [4] 있다고 보지 않겠습니까? 세상의 최고의 인간들, 곧 유대인들과 헬라인들이 [5] 그러한 상태에 있다고 당신이 인정할 수밖에 없을진대, 이제 당신은 하나님의 진노에 종속되지 않은 어떤 인간들을 제시하겠습니까? [6] 나아가 바울이 아무런 차별 없이 모든 사람을 한마디 말로 포괄하여 [7] 동일한 판결 아래 복종시킬진대, 유대인들과 헬라인들 중에서 당신은 누구를 예외로 두겠습니까? [8] 저 가장 탁월한 두 민족 가운데 덕스럽고 고귀한 일을 [9] 추구한 사람들이 없었다고 생각해야 하겠습니까? 자유의지의 힘을 다해 [10] 시도한 자들이 아무도 없었겠습니까? 그러나 바울은 이것에 전혀 개의치 않고 모든 사람을 진노 아래 던지며, 모든 사람을 [11] 경건치 않고 불의하다고 선포합니다. 그처럼 나머지 사도들도 유사한 말씀으로 [12] 다른 모든 이방 민족들을 제각기 처한 처지 속에서 이 진노 아래로 몰아넣었다고 [13] 믿어야 하지 않겠습니까?
[14] 그러므로 바울의 이 구절은 견고하게 서서 강력히 밀어붙이기를, 자유의지 곧 [15] 비록 율법과 의와 지혜와 온갖 덕목들을 갖춘 가장 탁월한 인간들이라 할지라도 [16] 인간들 안의 가장 탁월한 것은 경건치 않고 불의하며 하나님의 진노를 [17] 받아 마땅하다고 합니다. 그렇지 않다면 바울의 논증은 아무 가치가 없습니다. 그러나 만일 가치가 있다면, [18] 복음을 믿는 자들에게는 구원을, 그 밖의 모든 자들에게는 [19] 진노를 나누어 주며, 믿는 자들을 의인으로, 믿지 않는 자들을 경건치 않고 [20] 불의하며 진노에 복종하는 자로 만드는 그의 분류는 어떠한 중간 상태도 남겨두지 않습니다. 그는 단지 이렇게 말하고자 할 뿐입니다: 하나님의 의가 [21] 복음 안에 계시되었으니, 이는 믿음으로 말미암는 것이다. 그러므로 모든 인간은 경건치 않고 불의하다. [22] 만일 인간들이 이미 알고 있거나 그 씨앗을 가지고 있는 의를 인간들에게 계시하신다면 [23] 하나님은 어리석은 분이실 것입니다. 그러나 하나님은 어리석지 않으시며, 그런데도 [24] 그들에게 구원의 의를 계시하시므로, 가장 탁월한 인간들 안에 있는 [25] 자유의지조차 어떤 것을 가지고 있거나 행할 수 없을 뿐만 아니라, [26] 무엇이 하나님 앞에서 의로운 것인지 알지도 못한다는 것이 명백합니다. 혹시 하나님의 의가 [27] 저 최고의 인간들에게는 계시되지 않고 오직 가장 비천한 자들에게만 계시된다면 모를까 말입니다. 그러나 바울은 [28] 자신이 유대인과 헬라인, 지혜 있는 자와 어리석은 자, 야만인과 [29] 헬라인에게 빚진 자라고 자랑합니다. 그러므로 바울은 이 구절에서 참으로 모든 인간을 하나의 덩어리로 묶어 [30] 결론짓기를, 모든 인간이 경건치 않고 불의하며 의와 믿음에 대해 무지하다고 하니, [31] 그들이 어떤 선을 원하거나 행할 수 있다는 것은 전혀 터무니없는 일입니다. 그리고 이 결론은 [32] 하나님께서 무지하고 어둠 속에 앉아 있는 그들에게 구원의 의를 [33] 계시하신다는 사실로부터 확고하니, 그러므로 그들은 스스로는 무지한 것입니다. 그런데 구원의 의에 대해 무지한 자들은 [34] 분명 진노와 정죄 아래 있으며, 무지함 때문에 거기서 스스로 빠져나올 수 없고 [35] 빠져나오려고 시도할 수도 없습니다. 무엇을, [36] 어떻게, 어디로, 또는 어느 정도까지 시도해야 할지 알지 못한다면 도대체 무엇을 시도하겠습니까?
[37] 사태 자체와 경험도 이 결론과 일치합니다. 죽어야 할 [38] 인류 전체 가운데서 모든 사람 중에 가장 거룩하고 [39] 가장 의로운 단 한 사람이라도 내게 보여주십시오. 의와 [40] 구원에 이르는 길이 바로 이것, 곧 인간의 죄를 위하여
3. 학술 장치 번역 (Translation of the Apparatus)
- [WA 이본(Variant)]:
2 fint (오식) A, fiant BDEF - [WA 행 27] 성경 인용 출처: 로마서 1:14 (Röm. 1, 14)
WA 18, 759페이지 번역
1. 라틴어 본문 (Latin Text with Line Numbers)
[1] hominum mortuus et suscitatus et collocatus ad dexteram patris, aut somniarit [2] hanc iram Dei, quam Paulus hic revelari de coelo dicit. Vide Philosophos [3] summos, qui de Deo senserint, quid de futura ira scriptum reliquerint. [4] Vide Iudaeos, tot signis, tot Prophetis assidue eruditos, quid de hac via [5] sentiant; non modo non receperunt, sed ita oderunt, ut nulla natio sub coelo [6] atrocius sit Christum persecuta usque in hodiernum diem. At in tanto [7] populo dicere non fuisse aliquem unum, qui liberum arbitrium coluerit et [8] vi eius conatus fuerit, quis audeat dicere? Qui fit igitur, ut omnes in [9] diversum conentur et id, quod praestantissimum fuit in praestantissimis [10] hominibus, hanc rationem iustitiae non solum non coluerit, non solum [11] ignorarit, sed etiam publicatam et revelatam summo odio repulerit et perditum [12] voluerit? Ita ut Paulus 1. Corin. 1. Dicat, eam viam esse scandalum [13] Iudaeis et stultitiam Gentibus. Cum autem Iudaeos et Gentes sine discrimine [14] appellet et Iudaeos ac gentes praecipuos populos sub coelo esse certum sit, [15] simul certum est, Liberum arbitrium esse nihil aliud quam summum hostem [16] iustitiae et salutis humanae, cum fieri non potuerit, quin aliquot inter Iudaeos [17] et Gentes summa vi liberi arbitrii egerint et conati sint et tamen eo ipso [18] non nisi bellum contra gratiam gesserint. Tu nunc vade et dic, quod [19] liberum arbitrium conetur ad bonum, cui ipsa bonitas et iustitia scandalum [20] et stultitia sunt. Nec potes dicere, haec ad aliquos, non ad omnes pertinere. [21] Paulus sine discrimine loquitur de omnibus, cum dicit: Gentibus stultitia et [22] Iudaeis scandalum, nec ullos excipit nisi credentes. Nobis (inquit), id est [23] vocatis et sanctis, est virtus et sapientia Dei. Non dicit: Aliquibus gentibus, [24] aliquibus Iudaeis, sed simpliciter gentibus et Iudaeis (inquit), qui non sunt [25] ex nobis, manifesta partitione separans credentes ab incredulis, nullo relicto [26] medio. Nos autem disputamus de gentibus citra gratiam agentibus; his [27] dicit Paulus iustitiam Dei esse stultitiam, quam abhorrent. Atque is est [28] ille laudabilis conatus liberi arbitrii ad bonum.
[29] Deinde vide, an non summos homines inter Graecos ipsemet adducat, [30] ubi dicit, eos infatuatos esse et cor eorum obscuratum, qui sapientiores inter [31] eos fuerunt, item vanos factos dialogismis suis, hoc est suis argutis disputationibus. [32] Obsecro an hic non tangit summum illud et praestantissimum [33] in Graecis hominibus, dum eorum Dialogismos tangit? Hi enim sunt eorum [34] summae et optimae cogitationes et opiniones, quas pro solida sapienta [35] habuerunt. At hanc sapientiam, ut alibi stultam, ita hic vanam esse in illis [36] dicit et eo progressam multa conando, ut peior fieret et tandem corde [37] obscurato idola colerent et sequentia monstra patrarent, quae commemorat. [38] Si igitur optimum studium et opus in optimis gentium malum et impium [39] est, quid de reliquo vulgo velut peioribus gentibus sentias? Neque enim [40] et hic discrimen inter optimos facit, dum nullo personarum respectu studium
2. 한국어 번역 (Korean Translation with Line Numbers)
[1] 죽으시고 부활하사 아버지 우편에 앉으신 참 하나님이시며 참 인간이신 그분을 믿는 것이라고 일찍이 마음에 떠올렸거나, [2] 바울이 여기서 하늘로부터 나타난다고 말하는 하나님의 이 진노를 꿈이라도 꾸었던 사람을 말입니다. 최고의 철학자들을 보십시오. [3] 그들이 하나님에 대해 어떻게 생각했으며 장차 올 진노에 대해 기록으로 무엇을 남겼는지를. [4] 그토록 많은 표적과 그토록 많은 예언자들로 끊임없이 가르침을 받은 유대인들을 보십시오. 그들이 이 길에 대해 [5] 어떻게 생각하는지를. 그들은 받아들이지 않았을 뿐만 아니라 너무나 미워하여, 하늘 아래 어떤 민족도 [6] 오늘날까지 그리스도를 그토록 잔혹하게 박해하지 않았습니다. 그런데 그토록 수많은 백성 가운데 [7] 자유의지를 가꾸고 그 힘으로 시도했던 사람이 [8] 단 한 사람도 없었다고 감히 누가 말하겠습니까? 그렇다면 어찌하여 모든 사람이 반대 방향으로 [9] 시도하며, 가장 탁월한 인간들 안에 있던 가장 탁월한 것이 [10] 이 의의 방식을 가꾸지 않았을 뿐만 아니라 알지도 [11] 못했을 뿐더러, 공포되고 계시되었을 때 극도의 증오로 물리치고 멸절시키려 [12] 했단 말입니까? 그리하여 바울은 고린도전서 1장에서 그 길이 [13] 유대인에게는 걸림돌(스캔들)이요 이방인에게는 미련한 것이라고 말합니다. 그런데 그가 유대인과 이방인을 차별 없이 [14] 부르고 유대인과 이방인이 하늘 아래 으뜸가는 민족들이라는 것이 확실한 이상, [15] 동시에 확실한 것은, 자유의지는 인간의 의와 구원의 가장 큰 원수 [16] 외에 아무것도 아니라는 점입니다. 유대인들과 이방인들 중에 어떤 이들이 [17] 자유의지의 최대의 힘으로 행하고 시도하지 않을 수 없었음에도, 바로 그것으로 인해 [18] 그들이 은혜를 거슬러 전쟁을 벌였을 뿐이기 때문입니다. 이제 당신은 가서 말해보십시오. [19] 선하심과 의 자체조차 걸림돌이요 [20] 미련한 것인 자유의지가 선을 향해 시도한다고 말입니다. 그리고 당신은 이것이 어떤 사람들에게만 해당하고 모든 사람에게는 해당하지 않는다고 말할 수 없습니다. [21] 바울은 “이방인에게는 미련한 것이요 [22] 유대인에게는 걸림돌이라”고 말할 때 차별 없이 모든 사람에 대해 말하고 있으며, 믿는 자들 외에는 아무도 예외로 두지 않습니다. “우리에게는”(그가 말하기를), 곧 [23] 부르심을 입은 거룩한 자들에게는 하나님의 능력이요 지혜입니다. 그는 “어떤 이방인들에게, [24] 어떤 유대인들에게”라고 말하지 않고, 단순히 우리에게 속하지 않은 “이방인들과 유대인들에게”라고 [25] 말함으로써, 명백한 구분으로 믿는 자들을 믿지 않는 자들과 분리하고 어떠한 [26] 중간도 남겨두지 않습니다. 그런데 우리는 은혜 밖에서 행동하는 이방인들에 대해 논쟁하고 있습니다. 이들에게 [27] 바울은 하나님의 의가 미련한 것이며 그들이 그것을 혐오한다고 말합니다. 그리고 이것이 [28] 선을 향한 저 칭찬할 만한 자유의지의 시도입니다.
[29] 나아가 그가 헬라인들 중 최고의 사람들을 친히 끌어들이는지 보십시오. [30] 그들 중 더 지혜로운 자들이 어리석어졌고 그들의 마음이 어두워졌으며, [31] 또한 그들의 다이알로기스모스(생각들), 곧 그들의 교묘한 논쟁들로 인해 허망해졌다고 말하는 대목에서 말입니다. [32] 묻건대 바울이 그들의 생각들(
Dialogismos)을 건드릴 때, [33] 헬라 사람들 안의 저 가장 높고 탁월한 것을 건드리는 것이 아니겠습니까? 실로 이것들은 그들이 [34] 견고한 지혜로 여겼던 그들의 가장 높고 최선의 생각들과 의견들이기 때문입니다. [35] 그러나 그는 이 지혜가 다른 곳에서 미련하다고 한 것처럼 여기서 그들 안에서 허망하다고 [36] 말하며, 많은 것을 시도함으로써 더 악화되어 마침내 마음이 [37] 어두워져 우상들을 숭배하고 그가 언급하는 잇따른 괴물 같은 악행들을 저지르는 지경까지 나아갔다고 말합니다. [38] 그러므로 만일 이방인들의 가장 훌륭한 자들 안의 최선의 열망과 행위가 악하고 경건치 [39] 않다면, 더 못한 이방인들로서의 나머지 대중에 대해서는 어떻게 생각하겠습니까? 실로 여기서도 [40] 바울은 가장 훌륭한 자들 사이를 구별하지 않으며, 사람을 외모로 보지 않고 열망을
3. 학술 장치 번역 (Translation of the Apparatus)
- [WA 이본(Variant)]:
17 aegerint A 33 Hii ABE Hae C - [WA 행 12] 성경 인용 출처: 고린도전서 1:23 (1. Kor. 1, 23)
- [WA 행 22] 성경 인용 출처: 고린도전서 1:18, 24 (1. Kor. 1, 18. 24)
- [WA 행 30] 성경 인용 출처: 로마서 1:21 (Röm. 1, 21)