Luther - 노예의지론(De servo arbitrio)/part2 | WA 18, 693-694
Kerygma Academic Reader

part2 | WA 18, 693-694

45/ 92
이 장의 길잡이원전 좌표와 핵심 용어49% · 열기

읽기 순서

본문을 먼저 읽고, 밑줄 용어는 클릭해서 뜻을 확인한 다음 원전 좌표로 돌아가 보세요.

원전 좌표

2

핵심 용어

표시된 용어가 아직 없습니다.

이 부분에서 루터는 신약과 구약을 구분하는 자신의 핵심적인 신학적 틀을 제시하며 에라스무스를 비판합니다. 루터에게 구약은 율법과 행위를 요구하여 인간의 무능을 드러내는 반면, 신약은 약속과 권고를 통해 이미 은혜로 의롭게 된 자들을 격려하는 역할을 합니다. 그는 에라스무스가 이러한 근본적인 차이를 인식하지 못하고 신약의 권고("너희 상이 큼이라")를 마치 율법의 요구처럼 해석하여, 그것으로 자유의지의 공로를 증명하려 한다고 지적합니다. 또한, '상급'(merces)이나 '공로'(meritum)라는 개념을 재정의합니다. 루터에게 상급은 행위에 대한 '대가'(dignitas)가 아니라, 선한 삶에 필연적으로 따르는 '결과'(sequela)일 뿐입니다. 이는 하나님께서 우리의 행위를 보고 상을 주시는 것이 아니라, 은혜로 말미암은 선한 삶이 영생이라는 결과를 자연스럽게 낳는다는 의미입니다. 이 논리를 통해 루터는 상급 개념이 자유의지의 공로를 전혀 증명하지 않는다고 주장합니다.

WA 18, 693페이지 번역

1. 라틴어 본문 (Latin Text with Line Numbers)

[1] merentibus potius quam aliquid aliud, favente. Deinde exhortationes [2] sequuntur, quae iam iustificatos et misericordiam consecutos excitent, ut [3] strenui sint in fructibus donatae iustitiae et spiritus charitatemque exerceant [4] bonis operibus fortiterque ferant crucem et omnes alias tribulationes mundi. [5] Haec est summa totius novi testamenti. De qua re quam nihil intelligat [6] Diatribe, satis declarat, quod nihil inter vetus et novum testamentum discernere [7] novit; utrobique enim nihil fere nisi leges et praecepta videt, quibus [8] formentur homines ad bonos mores. Quid vero sit renascentia, innovatio, [9] regeneratio et totum negocium spiritus, prorsus nihil videt, ut mihi stupor [10] et miraculum sit, adeo nihil scire in sacris literis hominem, qui tanto tempore [11] et studio in illis laboraverit. Illud igitur: Gaudete et exultate, quoniam [12] merces vestra multa est in coelis, tam bene quadrat libero arbitrio, quam [13] bene convenit luci cum tenebris. Exhortatur enim Christus ibi non liberum [14] arbitrium, sed Apostolos, qui non modo supra liberum arbitrium in gratia [15] erant et iusti, sed etiam in ministerio verbi, hoc est summo loco gratiae [16] constituti, ut ferrent tribulationes mundi. At nos disputamus de libero arbitrio [17] sine gratia potissimum, quod legibus et minis seu veteri testamento eruditur [18] ad cognitionem sui, ut ad promissiones oblatos novo testamento currat.

[19] Meritum vero seu merces proposita quid est aliud nisi promissio quaedam? [20] sed ea non probatur aliquid nos posse, cum nihil ea significetur aliud [21] quam: si quis hoc vel hoc fecerit, tum mercedem habiturus sit. Quaestio [22] vero nostra est, non quo modo vel quae merces reddatur, sed an talia [23] possimus facere, quibus merces redditur. Hoc enim erat probandum. Nonne [24] ridicula est consequentia: omnibus in stadio proponitur brabeum, ergo [25] omnes possunt currere et obtinere? Si Caesar vicerit Turcam, regno [26] Syriae potietur, ergo Caesar potest vincere et vincit Turcam. Si liberum [27] arbitrium dominetur peccato, sanctum erit Domino, ergo liberum arbitrium [28] sanctum est Domino. Sed mittamus ista nimis crassa et palam absurda, [29] nisi quod dignissimum est, liberum arbitrium tam pulchris argumentis probari. [30] De hoc potius dicemus, Quod necessitas neque meritum neque mercedem [31] habet. Si de necessitate immutabilitatis loquimur, falsum est. Quis enim [32] invito operario mercedem daret aut meritum reputet? Verum iis qui volenter [33] faciunt bonum vel malum, etiam si hanc voluntatem suis viribus mutare [34] non possunt, sequitur naturaliter et necessario praemium vel poena, sicut [35] scriptum est: Reddes unicuique secundum opera sua. Naturaliter sequitur: [36] si in aquam mergaris, suffocaberis, si enataveris, salvus eris. Et ut breviter [37] dicam:

[38] In merito vel mercede agitur vel de dignitate vel sequela. Si dignitatem [39] spectes, nullum est meritum, nulla merces. Si enim liberum arbitrium [40] se solo non potest velle bonum, per solam vero gratiam vult bonum (loquimur [41] enim de libero arbitrio seclusa gratia et utriusque propriam quaerimus [42] vim), quis non videt, solius gratiae esse bonam illam voluntatem, meritum

2. 한국어 번역 (Korean Translation with Line Numbers)

[1] 받아 마땅한 우리에게가 아니라, 오히려 다른 것을 받아 마땅한 우리에게 호의를 베푸시는 분을 통해 주어진다. 그 다음에 권고들(exhortationes)이 [2] 뒤따르는데, 이는 이미 의롭게 되고 자비를 얻은 자들을 일깨워, [3] 그들이 주어진 의와 영의 열매 안에서 힘쓰고, 사랑을 [4] 선한 행위로 실천하며, 십자가와 세상의 다른 모든 환난들을 용감하게 견디게 하기 위함이다. [5] 이것이 신약 전체의 요약이다. 이 문제에 대해 『자유의지론』이 얼마나 아무것도 이해하지 못하는지는, [6] 그가 구약과 신약 사이를 아무것도 구별할 줄 [7] 모른다는 사실이 충분히 드러낸다. 그는 양쪽 모두에서 인간이 선한 행실로 [8] 훈육받는 율법과 계명 외에는 거의 아무것도 보지 못하기 때문이다. 그러나 중생(renascentia), 새로워짐(innovatio), [9] 거듭남(regeneratio), 그리고 영의 모든 사역이 무엇인지에 대해서는 전혀 아무것도 보지 못하니, [10] 그토록 오랜 시간과 노력으로 성경을 연구한 사람이 그토록 아는 것이 없다는 것은 [11] 나에게 경악이자 기적이다. 그러므로 저 말씀, “기뻐하고 즐거워하라, [12] 하늘에서 너희의 상이 큼이라”는, 빛이 어둠과 어울리는 것만큼이나 [13] 자유의지와 잘 어울린다. 그리스도께서는 거기서 자유의지를 [14] 권고하시는 것이 아니라, 사도들을 권고하시기 때문이다. 그들은 자유의지를 넘어 은혜 안에 [15] 있고 의로웠을 뿐만 아니라, 말씀의 사역, 즉 은혜의 최고 위치에 [16] 세워져 세상의 환난을 견디도록 부름받았다. 그러나 우리는 주로 은혜 없는 [17] 자유의지에 대해 논하고 있으니, 그것은 율법과 위협, 즉 구약을 통해 [18] 자신을 깨닫도록 훈육받아, 신약에서 제공되는 약속들로 달려가도록 하기 위함이다.

[19] 그런데 제시된 공로(Meritum) 혹은 상급(merces)이 어떤 약속 외에 무엇이겠는가? [20] 그러나 그것으로 우리가 무엇인가를 할 수 있다는 것이 증명되지는 않는다. 그것은 단지 [21] “만일 누가 이것 혹은 저것을 행하면, 그때 상급을 받을 것이다”라는 것 외에는 아무것도 의미하지 않기 때문이다. [22] 그러나 우리의 질문은 어떻게 혹은 어떤 상급이 주어지는가가 아니라, 상급이 주어지는 [23] 그런 일들을 우리가 행할 수 있는가이다. 이것이 증명되어야 했다. [24] “경기장에서 모든 이에게 상이 제시된다. 그러므로 [25] 모든 이가 달려서 얻을 수 있다”는 귀결은 우스꽝스럽지 않은가? “만일 카이사르가 튀르크를 이기면, [26] 시리아 왕국을 차지할 것이다. 그러므로 카이사르는 튀르크를 이길 수 있고 이긴다.” “만일 자유의지가 [27] 죄를 다스리면, 주께 거룩하게 될 것이다. 그러므로 자유의지는 [28] 주께 거룩하다.” 그러나 이 너무나 조잡하고 명백히 부조리한 것들은 그만두자. [29] 자유의지가 그토록 아름다운 논증들로 증명되는 것이 참으로 합당하다는 점만 빼면 말이다. [30] 우리는 오히려 이것에 대해 말하자: 필연성은 공로나 상급을 [31] 갖지 않는다는 것에 대해. 만일 우리가 불변의 필연성(necessitate immutabilitatis)에 대해 말한다면, 그것은 거짓이다. 누가 [32] 원치 않는 일꾼에게 상급을 주거나 공로를 인정하겠는가? 그러나 선이나 악을 자원하여 [33] 행하는 자들에게는, 비록 그들이 이 의지를 자신의 힘으로 바꿀 수 [34] 없다 할지라도, 상이나 벌이 자연적으로 그리고 필연적으로 뒤따른다. 기록된 바와 같이, [35] “각 사람에게 그 행한 대로 갚아 주시리라.” 자연적으로 뒤따른다: [36] 만일 네가 물에 빠지면, 질식할 것이요, 헤엄쳐 나오면, 구원받을 것이다. 간단히 [37] 말하자면,

[38] 공로나 상급에서는 대가(dignitate) 혹은 결과(sequela)가 문제 된다. 만일 대가를 [39] 본다면, 아무런 공로도 없고, 아무런 상급도 없다. 만일 자유의지가 [40] 스스로는 선을 원할 수 없고, 오직 은혜를 통해서만 선을 원한다면 (우리는 [41] 은혜를 배제한 자유의지에 대해 말하며 양쪽의 고유한 힘을 찾고 있기 때문이다), [42] 저 선한 의지와 공로와 상급이 오직 은혜에 속한다는 것을 누가 보지 못하겠는가?

3. 학술 장치 번역 (Translation of the Apparatus)

  • [WA 행 24] 성경 인용 출처: 1. Kor. 9, 24
  • [WA 행 35] 성경 인용 출처: Röm 2, 6

WA 18, 694페이지 번역

1. 라틴어 본문 (Latin Text with Line Numbers)

[1] et praemium? Atque iterum hic Diatribe sibiipsi dissidet, dum ex merito [2] arguit libertatem voluntatis, estque mecum, contra quem pugnat, in eadem [3] damnatione, scilicet quod contra ipsam aeque pugnat, esse meritum, esse [4] mercedem, esse libertatem, cum liberum arbitrium asserat superius nihil velle [5] boni ac tale probandum susceperit. Si sequelam spectes, nihil est, sive [6] bonum, sive malum, quod non suam mercedem habeat. Atque error inde [7] venit, quod in meritis et praemiis inutiles cogitationes et quaestiones versamus [8] de dignitate, quae nulla est, cum de sola sequela disputandum sit. [9] Manet enim impios infernus et iudicium Dei, necessaria sequela, etiam si [10] ipsi talem mercedem pro suis peccatis neque cupiant neque cogitent, imo [11] vehementer detestentur, et ut Petrus dicit, execrentur. Ita manet pios [12] regnum, etiam si id ipsi neque quaerant nec cogitent, ut quod illis a patre [13] suo paratum est, non solum antequam essent ipsi, sed etiam ante constitutionem [14] mundi.

[15] Quin si bonum operarentur propter regnum obtinendum, nunquam [16] obtinerent et ad impios potius pertinerent, qui oculo nequam et mercenario [17] ea quae sua sunt quaerunt etiam in Deo. Filii autem Dei gratuita voluntate [18] faciunt bonum, nullum praemium quaerentes sed solam gloriam et [19] voluntatem Dei, parati bonum facere, si, per impossibile, neque regnum [20] neque infernus esset. Haec puto satis firma esse vel ex eo solo dicto [21] Christi, quod modo citavi, Matthei 25: Venite benedicti patris mei, percipite [22] regnum, quod vobis paratum est a constitutione mundi. Quomodo merentur [23] id, quod iam ipsorum est et ipsis paratum, antequam fiant? ut rectius dicere [24] possimus, regnum Dei potius meretur nos suos possessores, et meritum illic [25] collocemus, ubi isti praemium, et praemium illic, ubi illi meritum collocant. [26] Regnum enim non paratur, sed paratum est; filii vero regni parantur, non [27] parant regnum; hoc est, regnum meretur filios, non filii regnum. Sic et [28] infernus suos potius filios meretur et parat, cum Christus dicat: Ite maledicti [29] in ignem aeternum, qui paratus est Diabolo et angelis eius.

[30] Quid igitur volunt verba promittentia regnum, minantia infernum? [31] Quid toties repetita vox mercedis per scripturas? Est (inquit) merces operi [32] tuo. Ego merces tua magna nimis. Item: Qui reddit unicuique secundum [33] opera sua. Et Paulus Roma. 2: Patientia boni operis quaerentibus vitam [34] aeternam, et multa similia? Respondetur, iis omnibus nihil probari quam [35] sequelam mercedis et nequaquam meriti dignitatem, Scilicet quod ii qui bona [36] faciunt, non servili et mercennario affectu propter vitam aeternam faciunt, [37] quaerunt autem vitam aeternam, id est, sunt in ea via, qua pervenient et [38] invenient vitam aeternam, ut quaerere sit: studio niti et instanti opera eo [39] conari, quod sequi solet ad bonam vitam. Denunciantur autem in scripturis

2. 한국어 번역 (Korean Translation with Line Numbers)

[1] 그리고 여기서 『자유의지론』은 다시금 자기 자신과 불화하니, 그는 공로로부터 [2] 의지의 자유를 논증하면서, 그가 싸우는 대상인 나와 함께 동일한 [3] 정죄 아래 있는 것이다. 즉, 공로가 있다는 것, 상급이 있다는 것, [4] 자유가 있다는 것이 그녀 자신에게도 똑같이 반대하여 싸우기 때문이다. 그녀는 위에서 자유의지가 아무 선도 원하지 [5] 않는다고 주장했고, 그런 것을 증명하기로 했기 때문이다. 만일 결과를(sequelam) 본다면, 선이든 [6] 악이든 자신의 상급을 갖지 않는 것은 아무것도 없다. 오류는 여기서 [7] 비롯되는데, 즉 우리가 공로와 상급에 있어서, 실제로는 없는 [8] 대가(dignitate)에 대한 쓸데없는 생각과 질문에 몰두하고, 오직 결과에 대해서만 논해야 한다는 것이다. [9] 불경한 자들에게는 지옥과 하나님의 심판이 필연적인 결과로 남아있으니, 비록 [10] 그들 자신이 자기 죄에 대해 그런 상급을 바라거나 생각하지 않고, 오히려 [11] 격렬하게 혐오하며, 베드로가 말하듯이, 저주할지라도 말이다. 이처럼 경건한 자들에게는 [12] 왕국이 남아있으니, 비록 그들 자신이 그것을 구하거나 생각하지 않더라도, 그것은 그들이 [13] 있기 전뿐만 아니라, 세상이 창조되기 전부터 [14] 그들의 아버지가 그들을 위해 예비하신 것이기 때문이다.

[15] 실로 만일 그들이 왕국을 얻기 위해 선을 행한다면, 결코 [16] 얻지 못할 것이며, 오히려 불경한 자들에게 속하게 될 것이다. 그들은 악한 눈과 고용인의 마음으로 [17] 하나님 안에서조차 자기 자신의 것을 구하기 때문이다. 그러나 하나님의 자녀들은 거저 주시는 의지로 [18] 선을 행하며, 어떤 상을 구하지 않고 오직 하나님의 영광과 [19] 뜻만을 구한다. 그들은, 불가능한 일이지만, 만일 왕국도 [20] 지옥도 없다 할지라도 선을 행할 준비가 되어 있다. 나는 이것이, 내가 방금 인용한 마태복음 25장의 [21] 저 그리스도의 말씀 하나만으로도 충분히 확고하다고 생각한다: “내 아버지께 복 받을 자들이여 나아와 [22] 창세로부터 너희를 위하여 예비된 나라를 상속받으라.” 그들이 아직 존재하기도 전에, [23] 이미 자기들의 것이고 자신들을 위해 예비된 것을 어떻게 공로로 얻겠는가? 그리하여 우리는 오히려 [24] 하나님의 나라가 우리, 즉 자신의 소유자들을 공로로 얻는다고 더 올바로 말할 수 있으며, 저들이 [25] 상을 두는 곳에 우리는 공로를 두고, 저들이 공로를 두는 곳에 우리는 상을 둔다. [26] 왕국은 마련되는 것이 아니라, 이미 마련되어 있다. 그러나 왕국의 자녀들은 마련되는 것이지, [27] 왕국을 마련하지 않는다. 즉, 왕국이 자녀들을 공로로 얻는 것이지, 자녀들이 왕국을 공로로 얻는 것이 아니다. 이처럼 [28] 지옥 또한 오히려 자기 자녀들을 공로로 얻고 예비하니, 그리스도께서 말씀하시기를: “저주를 받은 자들아 [29] 마귀와 그 사자들을 위하여 예비된 영원한 불에 들어가라.”

[30] 그렇다면 왕국을 약속하고 지옥을 위협하는 말씀들은 무엇을 의미하는가? [31] 성경을 통해 그토록 여러 번 반복되는 상급이라는 말은 무엇인가? “네 일에 [32] 상이 있으리라”고 했다. “나는 너의 지극히 큰 상급이니라.” 또한, “각 사람에게 그 행한 [33] 대로 갚아 주시는 이.” 그리고 로마서 2장에서 바울은 말한다: “참고 선을 행하여 [34] 영생을 구하는 자에게는” 등 많은 유사한 말씀이 있다. 답은 이러하다: 이 모든 것으로 상급의 결과 외에는 [35] 아무것도 증명되지 않으며, 공로의 대가는 결코 증명되지 않는다. 즉, 선을 [36] 행하는 자들은 종과 같은, 고용인의 감정으로 영생을 위해 행하지 않고, [37] 오히려 영생을 구하는데, 이는 곧 그들이 영생에 이르고 [38] 영생을 발견할 그 길에 있다는 뜻이다. 그리하여 ‘구하다’는 것은, 선한 삶에 따르기 마련인 그것을 향해 [39] 열심으로 힘쓰고 꾸준한 노력으로 시도하는 것이다. 그러나 성경에서는

3. 학술 장치 번역 (Translation of the Apparatus)

  • [WA 행 11] 성경 인용 출처: 2. Petri 2, 12
  • [WA 행 12] 성경 인용 출처: Matth. 25, 34 u. 37 ff.
  • [WA 행 28] 성경 인용 출처: Matth. 25, 41
  • [WA 행 31] 성경 인용 출처: 2. Chron. 15, 7; 1. Mose 15, 1
  • [WA 행 32] 성경 인용 출처: Röm. 2, 6
  • [WA 행 33] 성경 인용 출처: Röm. 2, 7